Feodaliteyi çok seviyoruz.
Her birimiz kendi bildiği, sevdiği biçimlerde feodaliteye bayılıyor. “Miras” çok olumlu bir kavram aslında. Mesela, suç miras kalmıyor; öyle şeyler redd-i miras oluyor. Mirastan sayılmıyor yani. Eskiden, “Mısır’da dedemizden miras kalsa” diyen bir kuşak vardı. İşin, çok az da olsa, gerçekçi bir tarafı vardı. O gerçeklik payı kaybolunca o laf da tarih oldu.
Ölen ölüyor, geride kalanlar ise bu durumu “miras” diye sahiplenmeye, ölene de “baba” veya “dede” demeye başlıyor. İşte bu, feodaliteyi çok sevdiğimizden. Güzel, iyi bir şey varsa hemen “mirasımız” oluyor. Halbuki söz konusu şeyler kimsenin terekesi değil.
Tereke, bunlardan doğan gelirleri kapsar: Arsa, sözleşme, hisse, para, borç gibi… Fikri, itibarı, karakteri, sanatı, niteliği ve yaşanmışlığı kapsamaz. Kapsadığı söylense de lafın gelişi.
Ünlülerin “mirası” oluyor mesela. Bunlar elbette gerçek anlamda miras değil. Ya pazarlama, propaganda anlamında sahte bir “miras” ya da miras değil; bizzat kişinin kendisi. Arada bir uçurum var. Anlaması kolay; bir sanat eseri ya da bir fikir, kişinin kendinden bir parçadır. O yaşamaya devam eder; miras değildir. Tam anlamıyla bir var oluş da değildir ama insan, ölümü ancak o kadarcık atlatabilir. Sağken sahip olduğu bilinçten geriye kalan bir kesit yaşamaya devam eder. Bir şarkı, bir kitap gibi…
Mesela, Anaksimandros’un bir parçası, “sonsuzluk” fikrine bir ucundan tutunmuş, 2500 yıldır yaşıyor. “Sonsuzluk” fikri doğrudan onun mirası değil; aksine, “sonsuzluk” fikrine tutunması Anaksimandros’u görünür kılan şeydir. Sonsuzluğa dair fikirleri, öldükten sonra Anaksimandros’tan geriye kalan bir parçadır; belki bir gün ölür veya ölmez…
“Mustafa Kemal” dediğimiz de tabii ki bir kişi; bir fani. Şahsî meseleleri vardı ama şahsî mirası olmadı. Bıraktığı her şey kurumsaldı; hazineye, partiye, kuruma… Erkek ve kız çocuklar yetiştirmesine rağmen onları resmen evlat edinmedi. Kendi soyadlarını almalarını istedi. Yine de “patriyark” olmaktan kurtulamadı. Kendi soyadını bile “babadan miras” bırakmadı; Mustafa Kemal de bazı ölümsüz fikirlere tutunuyor. Bu fikirler, onun şahsını zaten aşıyor.
Doğudan gelen bodur atlarla dünyaya yayılan, Cenevre’de Voltaire’in attığı bir düğüm ile görünür olan acayip bir fikri takip eden Mustafa Kemal, o fikre sıkıca tutunuyor:
“Cengiz ağzından bir şaheser. Kralları yok etmek, halk yaşayacak.”
Avrupalı ırkçıların akıl dışı teorilerinin aksine insan kanının asaleti, bir Moğol yüzbaşının liyakati, sivri dilli bir Fransız’ın aydınlık fikirleri; bunlar bir araya geldiğinde ortaya bir antitez çıkıyor. Büyük resimde dünyayı en doğusundan en batısına saran, evrensel bir fikir. Dünyayı saran bu ağ üzerinde, Anadolu’nun ortasından geçtiği yere de Mustafa Kemal bir düğüm attı: Aynısı birebir taklit edilemez ama aynı fikre tutunmak herkes için mümkün.
Bugünlerde televizyonlarda reklamlar yayınlanıyor, çoğu sahte. “Atatürk’e benzeyen bilmem ne” gibi hurafeler hortlarsa eğer, gülmeden düşünmek lazım:
Neden bu taklitçilik?
Veya Atatürk’ü canlandıran profesyonel aktörün şahsına yüklenen anlamın sebebi ne olabilir?
Bunların hepsi, bir nevi kıskançlıktan. Herkesin olmak istediği o kişi olmaya herkesten biraz daha yaklaştığı zannedilen “şanslı” kişilerin dikkat çekmesi normal. Asıl olan 10 Kasım’da, dokuzu beş geçe hayatın durması. Bunu faşizme, mateme, umutsuzluğa, olur olmadık şeylere bağlayanlar mutlaka olacak. Onlar bihaber olanlar. Vatandaşın yaptığıise bir askerin hazır ol duruşu değil. Bir cenazenin saygı duruşu da değil.
Yalın bir dik duruş.
Dürüstçe, açıkça ve ciddi bir boy gösteriş.
Ne olmak istediğini bilen, bir taklit değil de asil olduğunun farkında olan insanların duruşu.
Birbirini parçalayanların miras kavgası değil; soğukkanlı bir duruş.
Ortada bir miras yok. Anadolu’nun ortasında düğümlenmiş bir fikir ve bu fikre tutunmuş milyonlar var. Bu fikrin, bu hikâyenin, bu ağın bir parçası olmak isteyenler var. Mustafa Kemal gibi veya bir başkası gibi değil, yalnızca kendisi olarak katılmak isteyenler var.
Bir mirasa, bir arkaya veya bir hâmîye ihtiyaç duymuyorlar. Mustafa Kemal’in kısmen de olsa yaşadığını bilenler, onun hiçbir zaman olamadığı ne varsa o olmak istiyorlar.
Onlar; az zamanda çok iş yapan, koşulmamış “küçük işlere” koşan, eskiden olmayanları bugün var eden, gidilmemiş yerlere giden, “bilinmeyen” dilleri konuşan, bilge ve çocuksu Türk vatandaşları.
Mirasyedi veya emanetçi değiliz.
Ve yine vatandaşın dediği gibi; “La ilahe illAllah,”
Zamanın tek gerçek efendisi mümkün kılmış ki
Bugün biz, Mustafa Kemal’in bizzat kendisiyiz.