Mustafa Kemal Paşa’nın 13 Eylül 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunduğu Halkçılık Programı, Millî Mücadele’nin yalnızca askerî ve siyasi bağımsızlığı değil, aynı zamanda toplumsal dönüşümü hedefleyen devrimci karakterini ortaya koyan önemli tarihsel belgelerden biridir. 1921 Anayasası’nın hazırlanmasına temel oluşturan bu program, halk egemenliğini esas alırken Türk halkının emperyalizm ve kapitalizmin tahakkümünden kurtarılmasını da açıkça hedeflemektedir.
Yönelim, köklerini Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülük ettiği antiemperyalist bağımsızlık mücadelesinden alan bir yayın olarak, ölümünün 88. yıl dönümünde onun devrimci mirasının bu önemli belgesini okurlarıyla buluşturuyor. Atatürk’ün antiemperyalist devrimciliğinin günümüz mücadeleleri açısından taşıdığı önemi vurgulamak amacıyla hazırladığımız bu seçkide, metni günümüz Türkçesine sadeleştirmek yerine dönemin dilini ve tarihsel özgünlüğünü koruyarak yayımlamayı tercih ettik.
Metinden yaptığımız seçmelerde, özellikle halk egemenliği, bağımsızlık, emperyalizm karşıtlığı ve toplumsal ilerleme düşüncesini öne çıkardık. Latin harflerine aktarımda Serdar Şahinkaya’nın 2019 yılında yayınladığı özgün nüshaya dayanan çalışmasından yararlandık.
*
Bugünkü müşkil vaziyet içinde vatanı tehlike-i inhilâl ve izmihlâlden kurtarmak için ittihâzı lâzım gelen tedâbîr bi’t-tabi heyet-i muhteremelerine âid olacaktır. Ancak bu husûsta da kendi tedkîkât ve malûmâtımıza istinâd eden kanâatlerimizi Meclis-i âlinize arz etmeyi fâideli add etmekteyiz.
*
Binâen-aleyh Meclis-i âlînizde tekasüf eden irâde-i âliye-i milliyeye istinâd etmek suretiyle meşrûiyet ve kânûniyetini ve yine heyet-i muhtereminizde tecellî eyleyen vicdân-ı milletin muhâkemesine merbût bulunmak cihetiyle de mesûliyetini takdîr ve tesbît edecek bir kuvvetin idârei umûr etmesi zarûrîdir.
*
[…] hilâfet ve saltanat makamının tahlîsine muvaffakiyet hâsıl olduktan sonra Pâdişâhımız ve Halîfe-i Müslimîn Efendimiz her nev cebr ve ikrâhtan âzâde ve tamâmıyla hürr ve müstakil olarak kendini milletin aguş-ı sadâkatinde kendini gördüğü gün Meclis-i âlînizin tanzîm edeceği esâsât-ı kânûniye dâiresinde vaz-ı muhterem ve mübeccelini ahz eder.
*
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti hayât ve istiklâlini kurtarmayı yegâne ve mukaddes gâye bildiği halkı emperyalizm ve kapitalizm tahakküm ve zulmünden tahlîs ederek irâde ve hâkimiyetinin hakîkî sâhibi kılmakla gâyesine vâsıl olacağı itikâdındadır.
*
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti; milletin hayât ve istiklâline suikast eden emperyalist ve kapitalist düşmanların tecavüzâtına karşı müdâfaa ve haricî düşmanlarla tevhîd-i mesâî edip milleti iğfâl ve ifsâda çalışan dâhilî hâinleri tedîp için orduyu tarsîn etmeyi ve onu istiklâl-i milletin mütekâsı bilmeyi vecîbe add eder
*
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti, halkın marûz bulunduğu avâmil-i sefâleti, izâle ile esbâb ve vesâit-i saâdet ve refâhını temin etmeyi umde-i esâsiye ve binâen-aleyh toprak, maârif, adliye, mâliye iktisâd ve ale’l-umûm ictimâi mesâilinde asrın îcâbına ve halkın hakîkî ihtiyâcına göre muktezi teceddüdât ve tesîsâtı vücûda getirmeyi başlıca vazife add eder. Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti gâye ve maksatlarını temîn için bi’l-cümle mesâî ve icrââtında millet ve memleketin marûz bulunduğu fi’li tecâvüzât ve ifsâdâta karşı milletin vahdet ve tesânüdünü halle ve müdâfaa ve mücâhede kuvvet ve kudretini nakîseye uğratmaktan ehemmiyetle tevakkî eder. Siyâsî ve ictimâî umdelerini milletin ruhundan almaya atf-ı ehemmiyet eden Büyük Millet Meclisi Hükûmeti bu umdelerin tatbîkâtında milletin temâyülât ve ihtiyâcât-ı hâkîkiyesini nazar-ı dikkatinde bulundurur.
*
Hilâfet ve salatanat mâkamının tahlîsine muvaffakiyet hâsıl olduktan sonra Pâdişâh ve Hâlife-i Müslimîn kavânîn-i esâsiye dâiresinde vaz-ı muhterem ve mübeccelelini ahz eder.
*
Hâkimiyet bilâ kayd-u şart milletindir. Usûl-i idâre, halkın, mukadderâtını bizzât ve bi’i-fi’l idâetmesi esâsına müsteniddir.